Andreas Hildebrandt z Gdańska


Andreas Hildebrandt pojawia się w Gdańsku około 1710 r. i przez pewien czas działa na tym samym terenie z Danielem Nitrowskim, ostatnim przedstawicielem organmistrzowskiej rodziny, która od 1650 r. całkowicie dominowała w gdańskim budownictwie organowym.

Na obecnym etapie badań nie jesteśmy w stanie precyzyjnie wskazać miejsca pochodzenia Hildebrandta, teksty umów
i inskrypcje wewnątrz zachowanych instrumentów wskazują jednak na używany przez niego saksoński dialekt.

Z pewnością istniały pewne związki między warsztatem Andreasa Hildebrandta a kręgiem Arpa Schnitgera. Wskazują na to nie tylko konstrukcyjne podobieństwa wczesnych organów Hildebradta
i późnych organów Schnitgera, ale także fakt, iż to właśnie Hildebradt kończył w 1709 r. rozpoczęte przez Johanna Balthasara Helda - schnitgerowskiego "Meistergeselle" - organy w Koszalinie.

Między 1710 a 1755 rokiem Hildebrandt pracował nad prawie 50 instrumentami, które cieszyły się dobrą opinią i dzięki wysokiej jakości wykonania przetrwały wiele lat. Ostatnie istniejące w Gdańsku (i jednocześnie jedne z największych) organy Hildebrandta (w kościele św. Barbary) zostały w 1943 r. ewakuowane. Niestety nie przetrwały one II wojny światowej, zaś ich zamurowane w wieży kościoła św. Barbary piszczałki wykorzystano po wojnie do uzupełnienia kilku innych gdańskich instrumentów.

Chociaż inwentarz organów polskiej ochrony zabytków nie jest kompletny, stwierdzić można na podstawie badań w terenie, iż do dzisiaj przetrwało co namniej 6 częściowo zachowanych instrumentów Hildebrandta. Największym z nich są organy w Pasłęku. Wszystkie zachowane obiekty cechuje bardzo wysoka jakość wykonania, wyrafinowane koncepcje dźwiękowe oraz reprezentacyjne prospekty organowe.

Andreas Hildebrandt był prawdopodobnie niewiele młodszy od sławnego Johanna Josua Mosengela z Królewca, z którym łączył go konflikt wywołany przez powierzenie właśnie Hildebrandtowi zlecenia budowy nowych organów dla kościoła św. Bartłomieja w Pasłęku. Teren wokół Pasłęka był z perspektywy sztuki budowy organów obszarem stycznym i wspólnym dla gdańskiej oraz dla królewieckiej szkoły organmistrzowskiej, co prowadziło do wyjątkowej różnorodności stylistycznej i regionalnej krajobrazu organowego. Obok dzieł Andreasa Hildebrandta i Johanna Josua Mosengela pojawiały się instrumenty Adama Gottloba Caspariniego i Christopha Heinricha Obucha.

Gdański warsztat Andreasa Hildebrandta przejęty został po śmierci mistrza przez jego ucznia Friedricha Rudolfa Dalitza, późniejszego twórcę sławnych organów oliwskich.



 

Jedna z głowic głosu Fagot 16', stan przed renowacją.

» dalej